Jaka gitara na początek? Poradnik dla początkujących

Stoisz przed wyborem pierwszego instrumentu i głowisz się, jaka gitara na początek będzie dla Ciebie najlepsza? W kilku minutach możesz uporządkować najważniejsze informacje i uniknąć typowych błędów. Z tego artykułu dowiesz się, jak dopasować gitarę do wieku, stylu muzyki, budżetu i… własnych dłoni.

Jak określić, jaka gitara na początek będzie dla Ciebie?

Zanim zaczniesz oglądać konkretne modele, warto jasno nazwać kilka prostych spraw. Dzięki temu wybór gitary nie będzie przypadkowy, a instrument zacznie naprawdę zachęcać do ćwiczeń, zamiast frustrować po tygodniu. Pierwsza gitara ma dawać radość, dlatego powinna pasować do Twojego ciała, ucha i planów muzycznych.

Najważniejsze jest to, żeby instrument nie zniechęcał już przy pierwszych akordach. Zbyt twarde struny, niewygodny gryf lub zbyt duże pudło rezonansowe szybko odbiorą motywację. Z drugiej strony dobra gitara nie musi być droga – w przedziale 500–800 zł znajdziesz instrumenty, na których spokojnie pograsz kilka lat, jeśli tylko wybór będzie przemyślany.

Przy pierwszym wyborze warto przeanalizować kilka pytań:

• ile masz lat i jaki jest Twój wzrost,
• jakiej muzyki słuchasz najczęściej,
• czy chcesz grać solo, śpiewając przy tym, czy raczej w zespole,
• czy zależy Ci na cichym ćwiczeniu w domu, czy raczej na głośnym, wyrazistym brzmieniu,
• jaki masz budżet na pierwszą gitarę i ewentualne akcesoria.

Takie krótkie „rozpoznanie” pomaga zawęzić wybór do kilku typów. Innej gitary będzie szukał fan flamenco, innej osoba marząca o rockowych riffach, a jeszcze innej ktoś, kto chce po prostu lekko przygrywać do piosenek przy ognisku.

Gitara klasyczna czy akustyczna – od czego zacząć?

Większość osób zaczyna od tzw. „pudłówki”, czyli gitary z pudłem rezonansowym. Najczęściej są to gitary klasyczne albo akustyczne. Z zewnątrz bywają do siebie podobne, ale różnią się konstrukcją, strunami i charakterem brzmienia. Dobrze dobrany rodzaj „pudłówki” jest często ważniejszy niż marka czy kolor instrumentu.

Gitary klasyczne i akustyczne łączy to, że dobrze brzmią bez dodatkowego sprzętu. Wystarczy instrument i trochę cierpliwości, żeby po kilku dniach zagrać pierwsze proste piosenki. To dlatego osoba zaczynająca naukę słyszy często radę: „weź coś akustycznego, będziesz miał spokój z kablami i wzmacniaczem”. Nie jest to jedyna droga, ale na start naprawdę wygodna.

Gitara klasyczna

Gitara klasyczna to najczęściej polecana gitara na początek, szczególnie dla dzieci i osób wrażliwych na ból palców. Ma struny nylonowe, które są miększe niż metalowe, a ich docisk nie powoduje tak silnego dyskomfortu w pierwszych tygodniach nauki. To sprawia, że wiele osób dłużej wytrzymuje przy ćwiczeniach i rzadziej odkłada instrument do szafy.

Charakterystyczne cechy gitary klasycznej to:

• średniej wielkości pudło rezonansowe,
• szeroki gryf, który daje więcej miejsca między strunami,
• główka z dwoma podłużnymi otworami i kołkami osadzonymi w poprzek,
• struny nylonowe, wiązane na mostku, w różnych twardościach naciągu,
• zwykle brak pręta regulacyjnego w gryfie (choć coraz częściej się pojawia).

Szeroki gryf bywa zbawieniem dla początkujących. Większe odstępy między strunami ułatwiają czyste ustawianie palców przy pierwszych akordach, bo trudniej „zahaczyć” przypadkowo o sąsiednią strunę. Z kolei nylonowe struny wybaczają więcej błędów i nie wbijają się agresywnie w skórę.

Rozmiar gitary klasycznej dobiera się do wieku i wzrostu. Najczęściej przyjmuje się następujące przedziały:

Jeśli myślisz o grze utworów klasycznych, ballad, spokojnych piosenek lub planujesz naukę w szkole muzycznej, gitara klasyczna na początek będzie bardzo dobrym wyborem. Trzeba jedynie pamiętać o jednej ważnej zasadzie – nie zakłada się na nią strun metalowych, bo wysoka siła naciągu potrafi trwale uszkodzić gryf i mostek.

Gitara akustyczna

Gitara akustyczna to instrument wszechstronny, często kojarzony z ogniskami, rockowymi balladami i akompaniamentem do śpiewu. W odróżnieniu od klasycznej ma struny metalowe, większe pudło i węższy gryf. Brzmi jaśniej, głośniej i bardziej „metalicznie”, dlatego dobrze przebija się w zespole czy podczas śpiewania w grupie.

Najważniejsze cechy gitary akustycznej:

• większy korpus w różnych kształtach (parlor, auditorium, dreadnought, jumbo),
• wąski gryf z prostą główką i prętem regulacyjnym w środku,
• struny metalowe mocowane w mostku przy pomocy kołeczków,
• płytka ochronna w kształcie łezki, która chroni lakier przed kostką.

Metalowe struny dają mocniejszy, bardziej wyrazisty dźwięk, ale wymagają trochę większej siły. Dlatego wielu początkujących zaczyna od cieńszych zestawów strun. Łatwiej się je dociska, a gdy palce się wzmocnią, można przejść na grubszy komplet i zyskać pełniejsze brzmienie. Wraz z taką zmianą potrzebna bywa drobna regulacja gryfu, którą najlepiej zlecić doświadczonemu gitarzyście lub lutnikowi.

W gitarach akustycznych bardzo istotny jest kształt pudła. Dla niższych osób wygodniejszy będzie mniejszy parlor lub grand auditorium, a wysocy gracze często sięgają po dreadnought czy jumbo. Im większe pudło, tym więcej basu i głośności, ale też większe wyzwanie dla drobniejszej sylwetki.

Dla osób, które chcą głównie śpiewać przy gitarze i grać współczesne piosenki, gitara akustyczna zwykle okazuje się najbardziej naturalnym wyborem na start.

Czy warto zaczynać od gitary elektrycznej?

Fan mocnych riffów i solówek często zadaje sobie jedno pytanie: czy można zacząć naukę od gitary elektrycznej? Odpowiedź jest prosta – można. Jeśli Twoim marzeniem są rockowe przestery, szybkie solówki i granie w zespole, gitara elektryczna na początek będzie lepszą motywacją niż instrument, którego brzmienie w ogóle Cię nie porusza.

Gitara elektryczna ma wąski gryf, metalowe struny i solidny, zwykle lity korpus. Jej brzmienie pochodzi głównie z przetworników elektromagnetycznych oraz wzmacniacza, który trzeba dokupić. Bez niego dźwięk „z dechy” jest bardzo cichy. To oznacza, że na start oprócz samej gitary potrzebujesz jeszcze przynajmniej małego pieca i kabla, a często też prostego efektu typu przester.

Dla początkujących ważna jest też konstrukcja mostka. Najbezpieczniejszym rozwiązaniem na początek będzie:

• mostek stały (fixed bridge),
• lub proste tremolo w stylu klasycznego Stratocastera.

Zaawansowane systemy typu Floyd Rose kuszą możliwościami podciągania dźwięku, ale są dużo trudniejsze w strojen iu i wymianie strun. Osoba stawiająca pierwsze kroki często zniechęca się przy każdej zmianie kompletu strun, bo gitara z takim mostkiem wymaga cierpliwego, wieloetapowego ustawiania.

Gitara elektryczna szczególnie dobrze sprawdzi się, gdy:

• najwięcej słuchasz rocka, metalu, bluesa,
• chcesz grać w zespole i podłączać się do nagłośnienia,
• lubisz pomysł cichego ćwiczenia na słuchawkach z małego wzmacniacza.

Jak dobrać gitarę do wieku, sylwetki i stylu gry?

Ta sama gitara, która dla jednej osoby jest wygodna, dla innej będzie niemal nie do opanowania. Różnimy się długością rąk, wielkością dłoni i budową ciała, więc warto przyjrzeć się instrumentowi nie tylko „na oko”, ale też fizycznie się do niego przyłożyć. W sklepie muzycznym dobrze jest po prostu usiąść z kilkoma modelami i sprawdzić, które leżą w rękach najlepiej.

Dla dzieci najważniejszy jest rozmiar gitary. Zbyt duże pudło i pełnowymiarowy gryf utrudnią prawidłowe trzymanie instrumentu, co szybko doprowadzi do zmęczenia i zniechęcenia. U dorosłych liczy się przede wszystkim wygoda lewej dłoni na gryfie oraz to, czy pudło nie jest zbyt obszerne przy siedzeniu.

Wzrost i rozmiar instrumentu

W przypadku gitar klasycznych orientacyjne zakresy wzrostu dla poszczególnych rozmiarów zostały już podane. Podobną logikę można zastosować przy gitarach akustycznych: drobne osoby często sięgają po mniejsze korpusy, wyższe – po większe. Gitara, która „ucieka” z kolan lub wymusza zgarbioną pozycję, nie sprzyja ani nauce, ani zdrowiu kręgosłupa.

Przy wyborze rozmiaru warto zwrócić uwagę na:

• czy bez wysiłku sięgasz lewą ręką do pierwszych progów,
• czy prawa ręka swobodnie opiera się na pudle,
• czy możesz grać w pozycji siedzącej przynajmniej kilka minut bez bólu pleców.

Jeśli masz wątpliwości, lepiej wybrać instrument odrobinę mniejszy niż za duży. Łatwiej się na nim uczyć, a przejście na większy model w przyszłości jest znacznie prostsze niż walka z nieporęcznym pudłem od pierwszego dnia.

Styl muzyki i sposób gry

Rodzaj granej muzyki mocno wpływa na wybór gitary. Osoba, która chce grać muzykę klasyczną, zazwyczaj naturalnie kieruje się ku gitarze klasycznej i technice gry palcami. Ktoś, kto marzy o folkowych czy popowych akordach do śpiewu, często wybierze gitarę akustyczną i kostkę. Fan mocnych riffów rockowych będzie natomiast myślał o gitarze elektrycznej i przesterze.

Praktyczna zależność jest prosta:

• spokojne utwory, ballady, muzyka klasyczna – gitara klasyczna,
• pop, rock akustyczny, granie i śpiewanie w domu i przy ognisku – gitara akustyczna,
• rock, metal, blues, granie w zespole – gitara elektryczna.

Warto dodać, że podstawy gry – chwyt akordów, rytm, praca prawej i lewej dłoni – są bardzo podobne na wszystkich rodzajach gitar. Z czasem można więc zmieniać instrumenty i przenosić umiejętności z jednego typu gitary na inny.

Ile wydać na pierwszą gitarę i na co uważać?

Jedno z najczęstszych pytań brzmi: czy dobra gitara na początek musi być droga? W większości przypadków odpowiedź jest przecząca. Na starcie nie ma sensu inwestować kilku tysięcy złotych w instrument, jeśli nie wiesz jeszcze, jak długo potrwa Twoja przygoda z grą. Dużo ważniejsze jest to, by gitara była porządnie wykonana, stroiła na całej długości gryfu i była wygodna.

W sensownych widełkach cenowych mieszczą się:

• gitary klasyczne i akustyczne od ok. 500–600 zł,
• gitary elektryczne od ok. 800–1000 zł (plus wzmacniacz).

Instrumenty najtańsze, z marketów lub nieznanych marek, często kuszą niską ceną, ale potrafią skutecznie zabić zapał. Zdarza się, że gryf jest krzywy, akcja strun tak wysoka, że docisk wymaga ogromnej siły, a gitara nie stroi mimo prawidłowego nastrojenia pustych strun. Taki instrument wygląda jak gitara, ale nie daje satysfakcji z gry.

Przy zakupie warto więc:

• sprawdzić opinie o marce i modelu,
• jeśli to możliwe – obejrzeć i „przymierzyć” instrument na żywo,
• skonsultować wybór z doświadczonym gitarzystą, nauczycielem albo dobrym sprzedawcą,
• uważać na używane gitary z niewiadomą historią i potencjalnymi ukrytymi wadami.

Rozsądnym rozwiązaniem jest zakup gitary w sklepie, który oferuje podstawową regulację instrumentu. Ustawienie gryfu, wysokości strun i podstawowe „dopieszczenie” instrumentu ma ogromny wpływ na komfort gry. Niewielki wydatek na taką usługę potrafi odmienić wrażenia z kontaktu z gitarą, szczególnie u początkujących.

Dobra gitara na początek to nie ta najdroższa, ale ta, która stroi, wygodnie leży w rękach i zachęca do codziennego grania.

Na koniec warto dodać jeszcze jedną ważną rzecz: o gitarę trzeba dbać. Instrument drewniany źle znosi skrajne warunki, dlatego nie zostawiaj go przy kaloryferze ani w bardzo wilgotnej piwnicy. Najlepiej przechowywać go w pokrowcu, w pokoju o stabilnej temperaturze i umiarkowanej wilgotności. Dzięki temu Twoja pierwsza gitara długo zachowa dobre brzmienie i będzie towarzyszyć Ci przy kolejnych etapach nauki.